گزارشی از وضعیت بازار مرغ و تخممرغ در کشور نشان میدهد در حالی که عرضه این محصولات پروتئینی در بازار افزایش یافته، فاصله قابل توجهی میان قیمت مرغ زنده در مرغداریها و نرخ فروش آن در بازار مصرف وجود دارد. همچنین در بخش تخممرغ، تولیدکنندگان با شرایطی مواجه شدهاند که محصول خود را پایینتر از […]
گزارشی از وضعیت بازار مرغ و تخممرغ در کشور نشان میدهد در حالی که عرضه این محصولات پروتئینی در بازار افزایش یافته، فاصله قابل توجهی میان قیمت مرغ زنده در مرغداریها و نرخ فروش آن در بازار مصرف وجود دارد. همچنین در بخش تخممرغ، تولیدکنندگان با شرایطی مواجه شدهاند که محصول خود را پایینتر از هزینه تمامشده عرضه میکنند؛ موضوعی که میتواند در ماههای آینده چالشهایی را برای صنعت طیور ایجاد کند.
به گزارش خبر نما بررسیهای میدانی از میادین میوه و ترهبار، فروشگاههای عرضه مواد غذایی و مراکز فروش محصولات پروتئینی نشان میدهد بازار در روزهای اخیر با وفور عرضه مرغ و تخممرغ مواجه است. حجم بالای عرضه به حدی است که علاوه بر فروشگاهها و غرفههای رسمی، تخممرغ در سطح شهر و از طریق وانتهای سیار نیز بهطور گسترده به فروش میرسد. این وضعیت نشان میدهد که در حال حاضر مشکل اصلی بازار کمبود کالا نیست، بلکه کاهش تقاضای مصرفکنندگان نسبت به گذشته است.
بر اساس مشاهدات انجامشده، قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل تازه در بازار حدود ۳۵۰ تا ۳۷۰ هزار تومان است. در عین حال، قطعات مختلف مرغ با قیمتهای بالاتری عرضه میشوند. برای مثال، هر کیلوگرم سینه مرغ بدون استخوان در برخی فروشگاهها حدود ۶۰۰ هزار تومان قیمتگذاری شده و ران مرغ بدون پوست نیز با نرخهایی در حدود ۶۳۵ هزار تومان به فروش میرسد. همچنین قیمت فیله مرغ بسته به کیفیت محصول، برند تولیدکننده و محل عرضه، در بازهای بین ۴۸۵ تا ۸۵۰ هزار تومان در هر کیلوگرم متغیر است.
در بخش تخممرغ نیز شرایط مشابهی مشاهده میشود. در میادین میوه و ترهبار هر شانه تخممرغ معمولاً با قیمتی در حدود ۳۴۰ تا ۳۶۰ هزار تومان عرضه میشود. با این حال، در برخی نقاط شهر فروشندگان سیار همین محصول را با قیمتهایی کمتر و در محدوده ۲۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان به فروش میرسانند. فعالان بازار معتقدند افزایش عرضه تخممرغ در هفتههای اخیر تا حد زیادی ناشی از افزایش تولید همزمان با کاهش مصرف فصلی است. با گرمتر شدن هوا، الگوی مصرف خانوارها تغییر میکند و تقاضا برای برخی مواد غذایی از جمله تخممرغ نسبت به ماههای سرد سال کاهش مییابد، در حالی که سطح تولید همچنان بالا باقی میماند و همین مسئله باعث افزایش حجم محصول در بازار شده است.
مشاهدات بازار همچنین نشان میدهد برخلاف دورههایی که کمبود عرضه یا نوسانات شدید قیمت بازار محصولات پروتئینی را دچار التهاب میکرد، در شرایط فعلی فروشندگان بیشتر از کاهش تعداد مشتریان و کاهش حجم خرید خانوارها گلایه دارند. قفسه فروشگاهها و غرفههای عرضه در میادین پر از مرغ و تخممرغ است، اما کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده تقاضا نسبت به گذشته کمتر باشد. فعالان صنعت طیور هشدار میدهند اگر فاصله میان هزینههای تولید و قیمت فروش ادامه پیدا کند، ممکن است در آینده بر میزان تولید تأثیر بگذارد.
در همین زمینه دبیرکل فدراسیون طیور ایران با اشاره به نوسانات اخیر بازار مرغ توضیح داد که در هفته گذشته قیمت این محصول به دلایل مختلف با کاهش قابل توجهی مواجه شد. یکی از مهمترین عوامل این کاهش، گرمای شدید هوا بود. در چنین شرایطی بسیاری از مرغداران، بهویژه در استانهای شمالی کشور، برای جلوگیری از تلفات احتمالی در واحدهای پرورشی، مرغها را زودتر از زمان معمول به بازار عرضه کردند. افزایش ناگهانی عرضه در نتیجه این اقدام باعث شد عرضه از تقاضا پیشی بگیرد و قیمتها در بازار کاهش یابد.
به گفته وی، در روزهای اخیر بازار تا حدی به تعادل نزدیک شده و قیمتها به سطح منطقیتری بازگشتهاند. در حال حاضر قیمت مرغ زنده در مرغداریها حدود ۲۷۰ تا ۲۸۰ هزار تومان است. این نرخ از دید فعالان صنعت طیور قیمتی منطقی محسوب میشود زیرا با هزینههای تولید در شرایط فعلی همخوانی دارد. در بازار مصرف نیز قیمت مرغ برای مصرفکنندگان در محدوده ۳۶۰ تا ۳۸۰ هزار تومان قرار دارد که به گفته کارشناسان، در چارچوب طبیعی بازار ارزیابی میشود.
با این حال، فاصله میان قیمت مرغ زنده در مرغداریها و نرخ عرضه در بازار مصرف حدود ۳۰ درصد برآورد میشود؛ فاصلهای که بخشی از آن ناشی از هزینههای کشتار، حملونقل، بستهبندی و شبکه توزیع است. فعالان صنعت معتقدند اگر قیمت مرغ در بازار کمتر از سطح فعلی باشد، ممکن است انگیزه تولید در میان مرغداران کاهش یابد و در ماههای آینده بازار با افزایش شدیدتر قیمت مواجه شود.
یکی از مسائل مهمی که فعالان صنعت طیور به آن اشاره میکنند، موضوع اصلاح نشدن اعتبار کالابرگ الکترونیکی است. به گفته مسئولان این بخش، قرار بود با افزایش نرخ ارز، اعتبار کالابرگ نیز متناسب با آن افزایش یابد تا قدرت خرید خانوارها حفظ شود. با این حال، با وجود افزایش قابل توجه نرخ ارز در ماههای اخیر، تغییری در اعتبار این کالابرگها ایجاد نشده است. این موضوع علاوه بر کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، موجب کند شدن روند فروش محصولات تولیدکنندگان نیز شده است.
در حال حاضر نرخ ارز در مرکز مبادله افزایش قابل توجهی داشته، اما میزان اعتبار اختصاصیافته برای خرید کالاهای اساسی در قالب کالابرگ ثابت مانده است. از سوی دیگر، امکان خرید برخی کالاهای غیرضروری با این کالابرگها فراهم شده که به اعتقاد فعالان صنعت طیور، هدف اصلی این طرح را تحت تأثیر قرار داده است.
در خصوص میزان عرضه مرغ در بازار نیز گفته میشود که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، عرضه حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. با این حال، تقاضای مصرفکنندگان نیز تقریباً به همین میزان کاهش پیدا کرده و همین مسئله باعث شده بازار در وضعیت نسبتاً متعادلی قرار بگیرد. در حال حاضر ماهانه حدود ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تن مرغ در کشور تولید و عرضه میشود و حتی تغییرات نسبتاً کوچک در این حجم میتواند تأثیر قابل توجهی بر قیمتها داشته باشد.
بازار مرغ از جمله بازارهای حساس محسوب میشود و گاهی حتی تغییر چند صد تنی در میزان عرضه روزانه میتواند باعث نوسان قیمتها شود. به همین دلیل مدیریت عرضه و تقاضا در این بازار اهمیت زیادی دارد.
در بخش تخممرغ نیز اگرچه مصرفکنندگان با قیمتهای نسبتاً پایینتری مواجه هستند، اما تولیدکنندگان از شرایط موجود رضایت ندارند. برآوردها نشان میدهد هزینه تمامشده تولید هر کیلوگرم تخممرغ در شرایط فعلی بین ۲۳۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است، در حالی که در هفته گذشته این محصول در مرغداریها به طور میانگین با قیمت حدود ۱۸۵ تا ۱۹۰ هزار تومان به فروش رسیده است. این اختلاف نشان میدهد تولیدکنندگان عملاً محصول خود را پایینتر از هزینه تولید عرضه میکنند.
کارشناسان معتقدند ادامه این وضعیت ممکن است در نیمه دوم سال مشکلاتی برای تولید ایجاد کند. هرچند مجوز صادرات تخممرغ صادر شده است، اما بازارهای هدف صادراتی نیز در فصل گرما با کاهش مصرف روبهرو هستند و همین موضوع باعث میشود تأثیر صادرات بر تعادل بازار محدود باشد.
در کنار این مسائل، برخی واحدهای تولیدی نیز به دلیل مشکلات مالی با کاهش فعالیت مواجه شدهاند. تعدادی از واحدهای کوچک پرورش مرغ گوشتی به دلیل کمبود شدید نقدینگی تعطیل شدهاند و برخی واحدهای مرغ تخمگذار نیز ناچار شدهاند ظرفیت تولید خود را کاهش دهند. فعالان صنعت طیور میگویند کاهش مصرف در ماههای اخیر که بین ۲۵ تا ۳۰ درصد برآورد میشود، باعث شده تولید نیز تقریباً به همان میزان کاهش یابد.
به اعتقاد کارشناسان، مشکلات کنونی صنعت طیور بیش از هر چیز به بحران نقدینگی و پیامدهای آزادسازی ارز بازمیگردد. در چنین شرایطی، حمایتهای هدفمند و سیاستهای اقتصادی مناسب میتواند نقش مهمی در حفظ تعادل بازار و استمرار تولید در این صنعت ایفا کند.
- نویسنده : نازنین مهدوی کیا
