به گزارش خبر نما افزایش تنشها و نگرانیهای فزاینده درباره تحولات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، بار دیگر بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داد و سبب شد قیمتها در آغاز هفته با رشد قابل توجهی همراه شوند. معاملهگران و فعالان بازار انرژی در روزهای اخیر با دقت بیشتری تحولات منطقه را دنبال میکنند، زیرا هرگونه […]
به گزارش خبر نما افزایش تنشها و نگرانیهای فزاینده درباره تحولات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، بار دیگر بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داد و سبب شد قیمتها در آغاز هفته با رشد قابل توجهی همراه شوند. معاملهگران و فعالان بازار انرژی در روزهای اخیر با دقت بیشتری تحولات منطقه را دنبال میکنند، زیرا هرگونه اختلال در مسیرهای اصلی انتقال نفت و گاز میتواند بهسرعت توازن عرضه و تقاضا در بازار جهانی را برهم بزند و بر روند قیمتها اثر مستقیم بگذارد.
در همین چارچوب، قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه بیش از ۲ درصد افزایش یافت؛ افزایشی که عمدتاً ناشی از نگرانی نسبت به وضعیت عرضه در بازار جهانی و احتمال تشدید اختلالها در یکی از مهمترین مناطق انرژی خیز جهان بود. بر اساس معاملات انجامشده در بازارهای بینالمللی، بهای نفت خام شاخص برنت دریای شمال در ساعات اولیه معاملات با افزایش ۲ دلار و ۲۹ سنتی، معادل ۲.۶۲ درصد، به ۸۹ دلار و ۶۵ سنت برای هر بشکه رسید. این رشد نشاندهنده حساسیت بالای بازار به ریسکهای سیاسی و امنیتی در منطقه خاورمیانه است.
همزمان، نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز روندی صعودی را تجربه کرد و با رشد ۲ دلار و ۵ سنتی، معادل ۲.۲۵ درصد، در سطح ۹۳ دلار و ۱۷ سنت بهازای هر بشکه معامله شد. افزایش همزمان قیمت دو شاخص اصلی نفت جهان بیانگر آن است که نگرانیها فقط محدود به یک بازار یا منطقه خاص نیست، بلکه کل ساختار تجارت جهانی نفت تحت تأثیر تحولات اخیر قرار گرفته است.
این در حالی است که هر دو شاخص نفتی در پایان معاملات روز جمعه کاهش قیمت را تجربه کرده بودند؛ بهگونهای که نفت برنت ۱.۸ درصد و نفت آمریکا ۱.۷ درصد افت کرده بود. با این حال، تغییر فضای روانی بازار و افزایش نگرانیها درباره عرضه، سبب شد روند نزولی پیشین متوقف شود و قیمتها بار دیگر در مسیر صعود قرار گیرند. این نوسانها نشان میدهد بازار نفت همچنان بهشدت تابع اخبار سیاسی، امنیتی و اقتصادی است و کوچکترین تحول در این حوزهها میتواند به تغییر مسیر قیمتها منجر شود.
کارشناسان بازار انرژی بر این باورند که یکی از عوامل اصلی نگرانی معاملهگران، وضعیت تنگه هرمز و نقش کلیدی آن در انتقال نفت و گاز جهان است. این گذرگاه استراتژیک، یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی انرژی در دنیاست و بخش قابل توجهی از نفت و گاز جهان از طریق آن جابهجا میشود. به همین دلیل، هرگونه ناامنی، تنش نظامی یا اختلال در رفتوآمد کشتیها در این منطقه میتواند پیامدهای گستردهای برای بازار جهانی داشته باشد.
در تحلیلهای منتشرشده از سوی برخی مؤسسات بینالمللی آمده است که حتی در صورت دستیابی به توافقهای سیاسی، نگرانی نسبت به پایداری جریان عرضه از این مسیر مهم بهطور کامل برطرف نخواهد شد. از نگاه تحلیلگران، آنچه اکنون بیش از هر چیز برای بازار اهمیت دارد، اطمینان از استمرار صادرات و عدم گسترش اختلال در زنجیره تأمین انرژی است. به همین دلیل، ریسک ژئوپلیتیکی همچنان بهعنوان یکی از مهمترین عوامل حمایتکننده از قیمت نفت باقی مانده است.
تنگه هرمز از دیرباز بهعنوان یکی از حساسترین گلوگاههای انرژی جهان شناخته میشود و حدود یکپنجم جریان نفت و گاز جهان از این مسیر عبور میکند. از این رو، هرگونه تنش در این منطقه بلافاصله توجه بازارها را به خود جلب میکند. فعالان بازار معتقدند ادامه نااطمینانیها در خاورمیانه میتواند نهتنها بر قیمت نفت، بلکه بر هزینه حملونقل، بیمه محمولههای انرژی و حتی سیاستگذاری کشورهای مصرفکننده و تولیدکننده نیز اثرگذار باشد.
در کنار نگرانیهای مربوط به عرضه، بازار نفت همزمان با سیگنالهای نهچندان امیدوارکننده از سوی اقتصاد جهانی نیز مواجه است. دادههای اقتصادی منتشرشده از چین نشان میدهد رشد اقتصادی این کشور با فشارهایی همراه شده و نشانههایی از کاهش شتاب در دومین اقتصاد بزرگ جهان دیده میشود. کاهش صادرات و همچنین فشارهای ناشی از افزایش قیمتها، از جمله عواملی هستند که نگرانیها درباره افت تقاضای انرژی در این کشور را افزایش دادهاند. از آنجا که چین یکی از بزرگترین مصرفکنندگان نفت در جهان بهشمار میرود، هرگونه ضعف در شاخصهای اقتصادی آن میتواند بر چشمانداز تقاضای جهانی نفت اثر بگذارد.
به همین دلیل، بازار نفت در شرایطی دوگانه قرار گرفته است؛ از یکسو، نگرانیهای عرضه و تنشهای منطقهای از قیمتها حمایت میکند و از سوی دیگر، نشانههای ضعف تقاضا در اقتصادهای بزرگی مانند چین و برخی کشورهای اروپایی میتواند مانع از جهش شدیدتر قیمتها شود. این تقابل میان ریسک عرضه و تردید درباره تقاضا، یکی از مهمترین ویژگیهای فعلی بازار جهانی نفت است.
در همین زمینه، برخی مؤسسات مالی بینالمللی هشدار دادهاند که کاهش تقاضا در چین و اروپا میتواند ریسکی جدی برای پیشبینیهای قبلی درباره قیمت نفت در سهماهه چهارم سال جاری میلادی ایجاد کند. هرچند این ارزیابیها تأکید دارند که در صورت ادامه یا تشدید اختلالهای عرضه در خاورمیانه، بازار همچنان ظرفیت رشد بیشتر قیمتها را خواهد داشت. به بیان دیگر، چشمانداز نفت در ماههای آینده بهشدت وابسته به این است که کدام عامل دست بالا را پیدا کند: ضعف تقاضا یا تهدید عرضه.
پیشبینیهای قبلی نشان میداد که قیمت نفت برنت و نفت آمریکا در سهماهه پایانی سال میتواند بهترتیب به حدود ۹۰ دلار و ۸۳ دلار برای هر بشکه برسد. با این حال، تحولات اخیر ممکن است این برآوردها را دستخوش تغییر کند؛ زیرا اگر ریسکهای ژئوپلیتیکی ادامهدار باشند یا شدت بگیرند، بازار ممکن است با سناریوهای متفاوتی مواجه شود و قیمتها در سطوحی بالاتر از پیشبینیهای پیشین تثبیت شوند.
در مجموع، بازار جهانی نفت در شرایطی قرار دارد که همزمان از دو جهت تحت فشار و تأثیر است: از یکسو تنشهای امنیتی در خاورمیانه و نگرانی از اختلال در عرضه، و از سوی دیگر دادههای اقتصادی ضعیف و احتمال کاهش رشد تقاضا در اقتصادهای بزرگ. همین وضعیت باعث شده است معاملهگران با احتیاط بیشتری عمل کنند و قیمتها در برابر هر خبر و تحول تازه واکنش سریع نشان دهند. در چنین فضایی، بهنظر میرسد روند آینده قیمت نفت بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی منطقه و چشمانداز اقتصاد جهانی گره خورده باشد.
