به گزارش خبر نما بازار جهانی نفت طی ماههای اخیر با یکی از پیچیدهترین پارادوکسهای اقتصادی خود در دهههای گذشته روبهرو شده است. از زمان آغاز تنشهای گسترده در منطقه خلیج فارس و مختل شدن جریان ترانزیت انرژی از مسیر راهبردیبازار جهانی نفت تنگه هرمز ، انتظار عمومی بر این بود که قیمتها به شکلی […]
به گزارش خبر نما بازار جهانی نفت طی ماههای اخیر با یکی از پیچیدهترین پارادوکسهای اقتصادی خود در دهههای گذشته روبهرو شده است. از زمان آغاز تنشهای گسترده در منطقه خلیج فارس و مختل شدن جریان ترانزیت انرژی از مسیر راهبردیبازار جهانی نفت تنگه هرمز ، انتظار عمومی بر این بود که قیمتها به شکلی جهشی افزایش یافته و با ایجاد شوک در سمت عرضه، تقاضا را سرکوب کنند. با این حال، واقعیت بازار مسیر متفاوتی را طی کرد؛ قیمتها پس از یک دوره صعود موقت در اواخر ماه مارس و آوریل، در کمال ناباوری روند کاهشی در پیش گرفتند که این موضوع حتی باعث تشویق بیشتر تقاضا در برخی بخشها شد.
اختلال در عرضه و معضل ۱۰ میلیون بشکهای
بررسیهای آماری نشان میدهد که به دلیل ناامنیهای دریایی و توقف عبور و مرور ایمن در تنگه هرمز، روزانه حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت خام که باید به بازارهای جهانی میرسید، از رسیدن به مقصد بازمانده است. در حالی که تحلیلگران بانکهای بزرگ سرمایهگذاری نسبت به تخلیه سریع ذخایر استراتژیک و فشار بیسابقه بر قیمتها هشدار میدادند، ماه مه شاهد سقوط غیرمنتظره ارزش طلای سیاه بود.
تحلیلگران معتقدند بخشی از این کاهش قیمت، ناشی از جنگ روانی و انتشار اخبار غیررسمی در بازار است. گمانهزنیهای مداوم درباره احتمال دستیابی به توافقهای دیپلماتیک برای بازگشایی قریبالوقوع تنگه هرمز، به عنوان یک عامل مهارکننده عمل کرده و مانع از تثبیت قیمتها در سطوح بالا شده است؛ هرچند که در واقعیت، هنوز شواهد میدانی از بهبود ترافیک نفتکشها دیده نمیشود.
سقوط آزاد قیمتها در ماه مه
اعداد و ارقام در آخرین روزهای معاملاتی ماه مه، عمق این ریزش را بهخوبی نشان میدهند. نفت خام برنت به عنوان شاخص بینالمللی، با تجربه یک کاهش ۱۹ درصدی در یک ماه، به رقم ۹۲ دلار و ۵۶ سنت رسید. این افت قیمت، بزرگترین ریزش ماهانه از زمان دوران همهگیری کرونا محسوب میشود و باعث شده قیمت نفت نسبت به اوج خود در اوایل سال ۲۰۲۶، حدود ۲۰ درصد فاصله بگیرد.
در همین راستا، نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) آمریکا نیز از این روند نزولی مستثنی نبود و با ۱۶.۵ درصد کاهش ماهانه، در محدوده ۸۷ دلار و ۱۸ سنت معامله شد. این نوسانات در حالی رخ میدهد که متغیرهای بنیادی بازار (Supply and Demand) همگی حکایت از کمبود شدید عرضه دارند.
هشدار غولهای نفتی: آرامش قبل از توفان؟
در مقابل ریزشهای فعلی، مدیران ارشد شرکتهای بزرگ نفتی جهان دیدگاههای بسیار بدبینانهای نسبت به آینده نزدیک دارند. مایک ویرث، مدیرعامل شرکت «شورون»، در نشستهای تخصصی اخیر هشدار داده است که ظرفیتهای ضربهگیر بازار به شدت رو به کاهش است. او معتقد است با توجه به اینکه روزانه بین ۱۲ تا ۱۳ میلیون بشکه نفت به دلیل انسداد مسیرهای آبی از دسترس خارج شده است، بازارهای فیزیکی در ماههای ژوئن و ژوئیه با فشار خردکنندهای برای افزایش قیمت مواجه خواهند شد. علاوه بر این، هزینه دهها میلیارد دلاری بازسازی زیرساختهای آسیبدیده انرژی در خاورمیانه، فاکتور دیگری است که در بلندمدت قیمتها را بالا نگه خواهد داشت.
از سوی دیگر، «اکسون موبیل» به عنوان یکی از بزرگترین بازیگران این عرصه، تصویری به مراتب نگرانکنندهتر ترسیم کرده است. نیل چپمن، معاون ارشد این شرکت، هشدار داده که ذخایر جهانی نفت در حال رسیدن به کمترین سطح عملیاتی خود است. بر اساس مدلسازیهای این شرکت، قیمت نفت برنت پس از برخورد به کف حمایتی فعلی، پتانسیل جهش به محدوده ۱۵۰ تا ۱۶۰ دلار را دارد؛ سطحی که میتواند اقتصاد جهانی را با بحرانی جدی مواجه کند.
دادههای بانکی و تداوم بحران در خلیج فارس
گزارشهای نهادهای مالی معتبر نیز عمق بحران عرضه را تأیید میکنند. دادههای «گلدمن ساکس» نشاندهنده آن است که ذخایر جهانی تنها در ماه مه با نرخ نگرانکننده ۸.۷ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. همچنین بانک «جیپی مورگان» پیشتر تحلیل کرده بود که از مجموع ذخایر جهانی، بخش بسیار اندکی بهصورت واقعی و بدون تنش عملیاتی در دسترس است.
تحلیلگران بانک «یو بی اس» (UBS) نیز تأکید دارند که برخلاف جو روانی بازار، ترافیک کشتیها در منطقه خلیج فارس همچنان در پایینترین سطح ممکن قرار دارد و هیچ نشانه پایداری از بهبود جریان انرژی دیده نمیشود. به باور این کارشناسان، بازار فعلی در وضعیتی بین “شایعات دیپلماتیک” و “واقعیتهای تلخ فیزیکی” گیر افتاده است و با اتمام ذخایر فعلی، تقابل عرضه و تقاضا ناگزیر به انفجار قیمتی منجر خواهد شد.
- نویسنده : نازنین مهدوی کیا
