مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در تازهترین گزارش خود، عملکرد دستگاههای اجرایی کشور در سال نخست اجرای قانون برنامه پنجساله هفتم توسعه را مورد ارزیابی قرار داده است. بر اساس این گزارش، وزارت نفت با تحقق فراتر از اهداف تعیینشده در حوزههای مختلف، کارنامهای درخشان از خود برجای گذاشته است.
سه محور اصلی تکالیف وزارت نفت
مطابق با قانون برنامه هفتم توسعه، تکالیف وزارت نفت در سه محور کلیدی تعریف شدهاند:
– افزایش تولید نفت و گاز
– بهینهسازی مصرف انرژی
– توسعه تجارت نفت و گاز
شورای عالی راهبری برنامه، برای پایش مستمر عملکرد، شاخصهای کمّی را بهصورت سالانه نیز تعریف کرده است تا امکان ارزیابی گامبهگام فراهم شود.
تحقق فراتر از انتظار در تولید نفت و گاز
بررسی شاخصهای عملکردی سال ۱۴۰۳ نشان میدهد وزارت نفت در بسیاری از بخشها فراتر از اهداف برنامه عمل کرده است:
– ظرفیت تولید صیانتی نفت خام: ۴.۱۵۲ میلیون بشکه در روز (۱۲۹٪ تحقق هدف)
– توان تولید نفت خام: ۳.۹۵۴ میلیون بشکه در روز (۱۰۷٪ تحقق هدف)
– تولید گاز خام: ۱.۰۹۷ میلیارد مترمکعب (۱۵۱٪ تحقق هدف)
جهش چشمگیر در جمعآوری گازهای مشعل
درخشانترین بخش عملکرد وزارت نفت مربوط به جمعآوری گازهای مشعل است:
– رشد ۴۶۰ درصدی نسبت به سال قبل
– جمعآوری ۳.۳ میلیارد مترمکعب گاز مشعل در سال ۱۴۰۳
– صرفهجویی معادل ۶۳ هزار بشکه نفت خام در روز
– تحقق ۲۵ درصدی هدف نهایی برنامه در سال نخست
وضعیت صادرات و تجارت انرژی
طبق بند «ت» ماده ۴۴ قانون برنامه، تجارت گاز باید تا پایان برنامه به ۶۰ میلیارد مترمکعب برسد. عملکرد سال ۱۴۰۳:
– صادرات گاز: ۱۷ میلیارد مترمکعب (۲۸٪ تحقق هدف نهایی)
– صادرات نفت خام و میعانات گازی: رشد معنادار در نیمه نخست ۱۴۰۴
– امضای موافقتنامه با عمان و عراق برای بهرهبرداری از میدانهای مشترک
چالشها و اقدامات تکمیلی
– واریز به صندوق سرمایهگذاری نفت و گاز: تحقق ۵۰٪
– ظرفیت برداشت گاز از مخازن ذخیرهسازی: ۳۰ میلیون مترمکعب در روز؛ هدف نهایی ۱۲۰ میلیون مترمکعب
– راهاندازی سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی: در دست اقدام
تأمین مالی؛ گلوگاه اجرای برنامه
با وجود عملکرد موفق، تنها ۲۲ درصد منابع مالی مورد نیاز تأمین شده است:
– نیاز مالی کل برنامه: ۱۹۰ میلیارد دلار
– تأمینشده در سال نخست: ۵.۵ میلیارد دلار
– برداشت بخشی از منابع توسط سازمانهای دیگر (۵۱ هزار میلیارد تومان)
جمعبندی
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در پایان گزارش خود تأکید کرده است که تولید نفت و گاز کشور در سطح مطلوبی قرار دارد، اما مصرف انرژی همچنان نیازمند اصلاحات بنیادین و بهینهسازی است. استمرار این روند موفق، مستلزم تأمین منابع مالی پایدار و تسریع در اجرای پروژههای کلیدی خواهد بود.
