هوش مصنوعی، مسیر اجتناب‌ناپذیر صنعت نفت در تحول دیجیتال

رئیس انجمن مدیریت فناوری ایران: صنعت نفت برای بقا ناچار به سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی است

به گزارش خبرنما، مهدی محمدی، رئیس انجمن مدیریت فناوری ایران، در سومین همایش پتروتک اعلام کرد که صنعت نفت به عنوان ششمین کاربر هوش مصنوعی در ایران، ناچار است سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در این حوزه انجام دهد تا از شکاف دیجیتالی با سایر کشورها عقب نماند.

تحولات فناوری و نقش کلیدی هوش مصنوعی

محمدی با اشاره به روند تحولات صنعتی از مکانیزاسیون تا هوشمندسازی گفت: انقلاب صنعتی چهارم از سال ۲۰۰۷ با ظهور موبایل‌های هوشمند آغاز شد و داده‌ها به‌عنوان مهم‌ترین سوخت این انقلاب معرفی شدند. وی تأکید کرد که ۸۰ درصد داده‌های جهان بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ جمع‌آوری شد و این داده‌ها پایه‌گذار توسعه هوش مصنوعی شدند.

وی افزود: هوش مصنوعی اکنون توانایی درک، تحلیل و پردازش صوت، تصویر و متن را دارد و این قابلیت‌ها باعث تسریع فرآیندها و بهبود کیفیت در صنایع مختلف شده است.

صنعت نفت؛ ششمین کاربر هوش مصنوعی در ایران

رئیس انجمن فناوری ایران اعلام کرد که نرخ پذیرش هوش مصنوعی در ایران تنها ۱۷ درصد است، در حالی که در آمریکای شمالی ۶۱ درصد، آسیا و اقیانوسیه ۵۸ درصد و میانگین جهانی ۵۵ درصد برآورد شده است. وی همچنین اشاره کرد که نرخ پذیرش هوش مصنوعی در صنعت نفت ایران حدود ۹ درصد است که این صنعت را در جایگاه ششم کاربران این فناوری در کشور قرار می‌دهد.

هوش مصنوعی، موتور محرک صنعت نفت

محمدی با اشاره به رشد روزافزون داده‌های صنعت نفت گفت: بیش از ۲ هزار شرکت استارت‌آپی و اسکیل‌آپ در حوزه نوآوری صنعت نفت فعالیت می‌کنند و ۱۰ حوزه کلیدی برای به‌کارگیری فناوری‌های نوین در این صنعت شناسایی شده است.

وی با استناد به مطالعات بین‌المللی اظهار کرد که سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه هوش مصنوعی از ۸.۵ میلیارد دلار در سال‌های گذشته به بیش از ۲۰۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ رسیده است. در این میان، شرکت آرامکوی عربستان تنها در سال ۲۰۲۳، ۱۰۰ میلیون دلار در این بخش سرمایه‌گذاری کرده است.

کاربردهای گسترده هوش مصنوعی در صنعت نفت

محمدی کاربردهای هوش مصنوعی در سه بخش بالادستی، میان‌دستی و پایین‌دستی صنعت نفت را تشریح کرد:

• بالادست: بهینه‌سازی حفاری، تحلیل داده‌های لرزه‌ای، مدیریت و نگهداری مخازن.
• میان‌دست: نظارت بر خطوط لوله، تشخیص نشت مواد از طریق پهپادها و پردازش تصویر، مدیریت جریان و بهینه‌سازی مصرف انرژی.
• پایین‌دست: کنترل کیفیت، بهینه‌سازی پالایش، مدیریت زنجیره تأمین، پیش‌بینی بازار و معاملات خودکار.

چالش‌ها و راهکارهای توسعه هوش مصنوعی در صنعت نفت

وی با اشاره به چالش‌های موجود در مسیر توسعه هوش مصنوعی در صنعت نفت ایران، تدوین نقشه راه مشخص، جذب سرمایه‌گذاری و ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان تخصصی را ضروری دانست.

محمدی تأکید کرد که در حال حاضر ۲۲۰ شرکت در زمینه هوش مصنوعی در ایران فعالیت می‌کنند، اما تعداد کمی از آن‌ها به‌طور اختصاصی در حوزه نفت فعال هستند. بیش از ۷۰ درصد این شرکت‌ها دارای کمتر از ۱۰ نیروی انسانی هستند، بنابراین تشکیل کنسرسیوم‌های تأمین مالی و هوشمندسازی صنعتی راهکاری کلیدی برای تقویت این شرکت‌ها خواهد بود.

با توجه به رشد سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه هوش مصنوعی، صنعت نفت ایران باید هرچه سریع‌تر پذیرش این فناوری را افزایش دهد تا در رقابت جهانی باقی بماند. ایجاد استارت‌آپ‌های تخصصی، تشکیل کنسرسیوم‌های هوشمندسازی و تدوین استراتژی‌های دیجیتال می‌تواند مسیر تحول صنعت نفت را هموار کند.