به گزارش خبرنگار خبرنما بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تأثیر مجموعهای از عوامل ژئوپلیتیکی، ساختاری و تجاری، وارد مرحلهای حساس و بهشدت پرنوسان شد؛ شرایطی که در آن نگرانی از محدودیت عرضه، اختلافات درون ائتلاف اوپکپلاس، افت ذخایر نفتی آمریکا و ابهام در روند مذاکرات سیاسی، همگی بهصورت همزمان بر جهتگیری قیمتها اثر […]
به گزارش خبرنگار خبرنما بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تأثیر مجموعهای از عوامل ژئوپلیتیکی، ساختاری و تجاری، وارد مرحلهای حساس و بهشدت پرنوسان شد؛ شرایطی که در آن نگرانی از محدودیت عرضه، اختلافات درون ائتلاف اوپکپلاس، افت ذخایر نفتی آمریکا و ابهام در روند مذاکرات سیاسی، همگی بهصورت همزمان بر جهتگیری قیمتها اثر گذاشتند.
بر اساس این گزارش، مهمترین محرک بازار در روزهای اخیر، تداوم بنبست در مذاکرات میان آمریکا و ایران و پیامدهای احتمالی آن بر وضعیت عرضه نفت در بازار جهانی بوده است. این موضوع در حالی به یکی از کانونهای اصلی توجه معاملهگران و تحلیلگران بدل شده که هرگونه اختلال در روند صادرات نفت خاورمیانه، بهویژه در شرایطی که بازار از پیش با حساسیت بالا نسبت به ریسکهای عرضه مواجه است، میتواند پیامدهای گستردهای بر قیمتها و توازن جهانی نفت بر جای بگذارد. همزمان، تصمیم اوپکپلاس برای اعمال افزایش محدود و تدریجی در سهمیههای تولید، آن هم در فضایی که نشانههایی از واگرایی میان اعضای این ائتلاف دیده میشود، بر پیچیدگی شرایط بازار افزوده است.
در یکی از تحولات مهم و معنادار این هفته، امارات متحده عربی بهطور رسمی از اول ماه مه از ائتلاف اوپکپلاس خارج شد؛ رخدادی که از منظر بسیاری از ناظران، نشانهای مهم از تشدید اختلافات داخلی و تضعیف انسجام در این چارچوب تولیدی بهشمار میرود. خروج امارات، آن هم در شرایطی که اوپکپلاس تلاش دارد بازار را از مسیر مدیریت عرضه در کنترل نگه دارد، میتواند پیام روشنی درباره افزایش شکاف منافع و تفاوت رویکردها میان اعضای اصلی و فرعی این ائتلاف داشته باشد. به همین دلیل، این تحول ساختاری نهتنها در کوتاهمدت بر انتظارات بازار اثرگذار است، بلکه در میانمدت نیز میتواند بر توان اوپکپلاس برای هماهنگسازی سیاستهای تولیدی سایه بیندازد.
در سوی دیگر بازار، دادههای تازه منتشرشده از سوی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز غافلگیری بزرگی برای فعالان بازار به همراه داشت. بر اساس این دادهها، ذخایر نفت خام آمریکا با سرعتی بسیار بیشتر از پیشبینی تحلیلگران کاهش یافته است. این افت شدید عمدتاً ناشی از افزایش چشمگیر صادرات نفت خام آمریکا بوده؛ بهگونهای که این کشور برای نخستین بار در مقیاس هفتگی، به صادرکننده خالص نفت خام تبدیل شده است. چنین تحولی نهتنها از منظر آماری قابل توجه است، بلکه از نظر تفسیر بازار نیز اهمیت بالایی دارد، زیرا نشان میدهد پالایشگاهها و بازارهای بینالمللی با سرعت در حال جذب نفت خام آمریکا هستند تا بخشی از نگرانیها درباره کاهش عرضه از خاورمیانه را جبران کنند.
همچنین ذخایر نفتی در هاب کوشینگ، که نقطه تحویل نفت شاخص وست تگزاس اینترمدیت (WTI) محسوب میشود، کاهش محسوسی را تجربه کرده است. افت همزمان ذخایر تجاری و ذخایر کوشینگ، سیگنال مهمی به بازار مخابره میکند؛ سیگنالی که نشان میدهد سمت عرضه در حال فشردهتر شدن است و نفت موجود با سرعت بیشتری وارد چرخه مصرف و صادرات میشود. از این منظر، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بازار در حال تجربه یک وضعیت کمسابقه از منظر «ترس عرضه» است؛ وضعیتی که میتواند تا زمان روشن شدن چشمانداز سیاسی و ژئوپلیتیکی ادامه یابد.
بر پایه این گزارش، بازار نفت اکنون در نقطهای بسیار حساس قرار گرفته است؛ بهطوری که سطح قیمتها به محدودههایی رسیده که آخرین بار پس از حمله روسیه به اوکراین مشاهده شده بود. موتور اصلی این افزایش قیمت، نگرانی عمیق از کمبود عرضه در سایه یک بحران ژئوپلیتیکی پیچیده و احتمالاً طولانیمدت عنوان شده است. در چنین فضایی، هرگونه تهدید نسبت به جریان آزاد نفت از مسیرهای راهبردی، بهویژه تنگه هرمز، بهسرعت در قیمتها منعکس میشود. به باور تحلیلگران، تا زمانی که ریسک اختلال در این گذرگاه حیاتی پابرجا باشد، بازار در برابر افت معنادار قیمت مقاومت خواهد کرد؛ مگر آنکه رکودی ناگهانی و فراگیر در اقتصاد جهانی به افت محسوس تقاضا منجر شود.
با این حال، ریسکهای پیشروی بازار تنها به سمت عرضه محدود نمیشود و مجموعهای از عوامل متضاد میتوانند در هفتهها و ماههای آینده بر روند قیمتها اثر بگذارند. از یکسو، تشدید درگیریها، بسته شدن کامل تنگه هرمز، کاهش بیشتر ذخایر جهانی و تداوم اختلالهای لجستیکی میتواند زمینهساز جهشهای تازه قیمتی باشد. از سوی دیگر، رشد بهای سوخت بهویژه بنزین ممکن است به کاهش مصرف در برخی بازارهای بزرگ منجر شود. افزون بر این، فشار هزینههای انرژی بر اقتصاد چین، بهعنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی جهان، میتواند روند رشد تقاضای جهانی نفت را محدود کند و بخشی از فشار صعودی قیمتها را تعدیل سازد.
در همین حال، برخی عوامل بالقوه نیز میتوانند در صورت تغییر شرایط، بازار را بهسمت مازاد عرضه هدایت کنند. افزایش تدریجی تولید از سوی اوپکپلاس و همچنین بازگشت احتمالی نفت ونزوئلا به بازار، در صورت عادی شدن شرایط ژئوپلیتیکی و تجاری، این ظرفیت را دارد که توازن فعلی را بهسرعت تغییر دهد. به همین دلیل، برخی نهادهای بینالمللی و مؤسسات تحلیلی از جمله ING و آژانس بینالمللی انرژی هشدار دادهاند که در صورت کاهش تنشها و بازگشت بخشی از عرضههای محدودشده، بازار ممکن است با مازاد عرضه مواجه شود. این سناریو نشان میدهد که هرچند قیمتها اکنون تحت تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیکی در سطوح بالا قرار دارند، اما پایداری این سطوح لزوماً تضمینشده نیست.
عامل دیگری که همچنان در حاشیه اما اثرگذار باقی مانده، تنشهای تجاری میان آمریکا و چین است. استمرار اختلافات تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان میتواند بر تجارت جهانی، رشد اقتصادی و در نهایت تقاضای انرژی اثر منفی بگذارد. با وجود این، گزارش حاضر تأکید دارد که اخبار منتشرشده در هفته گذشته نشانهای از پیشرفت محسوس در مذاکرات تجاری دو کشور ارائه نکرده و از این رو، این ریسک همچنان بهعنوان یکی از متغیرهای تأثیرگذار بر بازار باقی مانده است.
در مجموع، ارزیابی اداره کل اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی نشان میدهد که بازار نفت در کوتاهمدت احتمالاً همچنان در وضعیت پرنوسان باقی خواهد ماند و به هر خبر جدید درباره مذاکرات ایران و آمریکا، دادههای ذخایر نفتی آمریکا، وضعیت صادرات و تصمیمهای اوپکپلاس واکنش سریع نشان خواهد داد. در این میان، نشست اوپکپلاس در سوم مه و همچنین هرگونه نشانه از پیشرفت یا تداوم بنبست در روابط ایران و آمریکا، از جمله مهمترین نقاط تمرکز بازار در روزهای آینده خواهند بود؛ عواملی که میتوانند مسیر قیمتها را در کوتاهمدت و حتی میانمدت تحت تأثیر قرار دهند.
- نویسنده : نازنین مهدوی کیا
