تحولی در ایمن‌سازی چاه‌های نفت؛ بومی‌سازی مجرابندهای فلزی پیشرفته در قلب میدان مارون

به گزارش خبر نما صنعت نفت ایران در مسیر خودکفایی فناورانه، گامی بلند و عملیاتی برداشت. با نصب موفقیت‌آمیز نخستین مجرابند (Bridge Plug) فلزی ۷ اینچ ساخت داخل در یکی از چاه‌های میدان نفتی مارون، انحصار شرکت‌های خارجی در یکی از گلوگاه‌های حساس عملیات ترمیم و ایمن‌سازی چاه‌ها شکسته شد. این دستاورد که محصول همکاری میان شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و سازندگان دانش‌بنیان داخلی است، نویدبخش تسهیل فرآیندهای بهره‌برداری و افزایش ضریب ایمنی در میادین هیدروکربوری کشور است.

شکستن سد انحصار با تکیه بر دانش بومی

شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب به‌عنوان قطب اصلی تولید نفت کشور، در سال‌های اخیر راهبرد «تکیه بر توان داخل» را با جدیت دنبال کرده است. هدف از این رویکرد، نه تنها رفع چالش‌های پیچیده عملیاتی، بلکه کاهش وابستگی به فناوری‌های پرهزینه خارجی و تقویت زنجیره تأمین داخلی بوده است. استفاده از مجرابندهای فلزی پیشرفته، نمونه‌ای موفق از این هم‌افزایی است که پس از پشت سر گذاشتن موفقیت‌آمیز آزمایش‌های سخت‌گیرانه کارگاهی و تست‌های استاندارد، در شرایط واقعی عملیاتی در میدان مارون به مرحله اجرا درآمد.

مهندسی دقیق؛ فراتر از محدودیت‌های ابعادی

مجرابند فلزی ۷ اینچ با طراحی منحصربه‌فرد، پاسخی فنی به چالش‌های متداول در چاه‌های نفت است. ویژگی کلیدی این ابزار، قابلیت انبساط فوق‌العاده آن است؛ به‌طوری که می‌تواند تا ۳.۵ برابر قطر اولیه خود منبسط شود. این ویژگی در کنار قطر اولیه اندک، به مجرابند اجازه می‌دهد بدون نیاز به خارج‌کردن تجهیزات نصب‌شده در درون چاه، از محدودیت‌های ابعادی عبور کرده و به‌صورت دقیق در نواحی مورد نظر برای جداسازی آب‌بندی شود.

در فرآیند نصب این تجهیز، استفاده از سیستم‌های «وایرلاین» (Wireline) و شیرهای برقی هوشمند، دقت و سرعت عملیات را به حداکثر رسانده است. علاوه بر حذف نیاز به ابزارهای انفجاری -که ریسک عملیات را به‌شدت کاهش می‌دهد-، این سیستم امکان دریافت بازخورد لحظه‌ای (Real-time) را برای مهندسان فراهم می‌کند. برای تکمیل فرآیند آب‌بندی نیز، یک لایه سیمان مخصوص بر روی مجرابند تزریق می‌شود تا پایداری و نفوذناپذیری منطقه به‌طور کامل تضمین شود.

نگاه به آینده: افق‌های جدید در صنعت بالادستی

موفقیت‌آمیز بودن نصب این مجرابند در میدان مارون، پایان راه نیست؛ بلکه آغازی برای توسعه نسل‌های جدیدتر این تجهیزات است. در حال حاضر، رایزنی‌های فنی برای طراحی و ساخت مدل‌های «قابل بازیابی» (Retrievable) که سازگاری بیشتری با روش‌های نوین نصب نظیر «اسلیک‌لاین» (Slickline) و «لوله مغزی سیار» (Coiled Tubing) دارند، در دستور کار قرار گرفته است.

این موفقیت، بار دیگر نشان داد که شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب با شناسایی چالش‌های عملیاتی و اعتماد به ظرفیت‌های دانش‌بنیان، پتانسیل بالایی برای بومی‌سازی فناوری‌های پیچیده صنعت نفت دارد. توسعه کاربرد این مجرابندها در سایر میادین کشور، گام مهمی در جهت نگهداشت تولید و بهینه‌سازی هزینه‌های عملیاتی خواهد بود.