کریدور ترانزیتی چابهار–دوغارون بهعنوان یکی از مهمترین شریانهای بالقوه شرق کشور، میتواند قفل اقتصاد این منطقه را باز کند. این مسیر از بندر چابهار در استان سیستان و بلوچستان آغاز میشود و پس از عبور از زاهدان، بیرجند و تایباد، به مرز دوغارون در خراسان رضوی میرسد؛ مرزی که پرترددترین گذرگاه رسمی ایران با افغانستان به شمار میرود.
به گزارش روابط عمومی دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، اهمیت این کریدور زمانی دوچندان میشود که بدانیم افغانستان و پنج کشور آسیای میانه همگی محصور در خشکی هستند و برای دسترسی به آبهای آزاد به مسیرهای ترانزیتی همسایگان وابستهاند. بندر چابهار با موقعیت منحصربهفرد در دهانه اقیانوس هند و معافیت از تحریمهای بینالمللی، کوتاهترین و امنترین راه دسترسی این کشورها به بازارهای جهانی محسوب میشود.
فعالسازی کامل این مسیر به معنای ایجاد یک شاهراه شمال–جنوب جدید در شرق ایران است که میتواند افغانستان و آسیای میانه را به دریای عمان، خلیج فارس، کانال سوئز و در نهایت اروپا و آفریقا متصل کند. تحلیلگران اقتصادی معتقدند این مسیر در مقایسه با رقبایی چون بندر کراچی پاکستان یا مسیرهای روسیه، مزیتهای آشکاری دارد: کوتاهتر بودن مسافت، امنیت بالاتر و عدم تأثیرپذیری از تحریمهای آمریکا.
علیاصغر زرگر، تحلیلگر اقتصاد بینالملل، با اشاره به سرمایهگذاری بیش از یک میلیارد دلاری هند در توسعه بندر چابهار گفت: در صورت تکمیل زیرساختهای ریلی، جادهای و گمرکی، ایران میتواند سالانه بین ۸ تا ۱۲ میلیون تن کالا از این مسیر ترانزیت کند؛ رقمی که در شرایط خوشبینانه تا ۲۰ میلیون تن نیز قابل افزایش است و درآمدی پایدار یک تا دو میلیارد دلاری برای کشور به همراه خواهد داشت.
وی افزود: کاهش هزینه حملونقل برای کشورهای محصور در خشکی نیز چشمگیر خواهد بود؛ بهگونهای که هزینه حمل یک کانتینر از مسیر چابهار تا آسیای میانه میتواند تا ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر از مسیر پاکستان باشد.
با این حال، ناتمام ماندن خط آهن شرق و مشکلات گمرکی از جمله موانع اصلی توسعه این کریدور است. کارشناسان تأکید دارند در صورت جذب سرمایهگذاری خارجی و ارتقای زیرساختها، این مسیر میتواند به یکی از پولسازترین شریانهای اقتصادی ایران تبدیل شود و علاوه بر درآمدهای ارزی، هزاران فرصت شغلی در استانهای مرزی ایجاد کند.
کریدور چابهار–دوغارون فرصتی استثنایی برای ایران است تا بخشی از درآمدهای نفتی از دسترفته را جبران کرده و جایگاه ژئوپلیتیکی خود را در رقابت منطقهای تقویت کند؛ مسیری که میتواند ایران را دوباره به چهارراه تجارت بینالمللی و جاده ابریشم جدید بدل سازد.
