۱. تسریع در عملیات احیا و بازسازی تاسیسات آسیبدیده گاز صنعت گاز کشور در ماههای اخیر با چالشهای گوناگونی در بخش زیرساختها مواجه بوده است که نیازمند اتخاذ تدابیر فوری و مدیریت یکپارچه در سطح وزارت نفت بود. ارزیابیهای فنی و میدانی نشان میدهد که از ابتدای بروز شرایط ویژه در کشور تا به امروز، […]
۱. تسریع در عملیات احیا و بازسازی تاسیسات آسیبدیده گاز
صنعت گاز کشور در ماههای اخیر با چالشهای گوناگونی در بخش زیرساختها مواجه بوده است که نیازمند اتخاذ تدابیر فوری و مدیریت یکپارچه در سطح وزارت نفت بود. ارزیابیهای فنی و میدانی نشان میدهد که از ابتدای بروز شرایط ویژه در کشور تا به امروز، مجموعاً ۷ هزار و ۹۲۴ مورد آسیب ریز و درشت در تاسیسات، پالایشگاهها، ایستگاههای تقلیل فشار و شبکه توزیع گاز طبیعی ثبت شده است.
با این حال، با برنامهریزیهای دقیق و احداث ستادهای بحران، روند بازسازی و احیای مجدد ظرفیتهای ازدسترفته با حداکثر سرعت ادامه دارد. بر اساس پیشبینیهای کارشناسی، بخش عمدهای از این ظرفیتهای تولیدی و پالایشی تا پیش از فرا رسیدن موج سرما و آغاز فصل زمستان بهطور کامل بازسازی شده و به شبکه سراسری جریان انرژی کشور بازخواهند گشت.
نکته حائز اهمیت در روند ترمیم این زیرساختها، فداکاری و فعالیت شبانهروزی کادر فنی و نیروهای عملیاتی مستقر در مناطق عملیاتی جنوب کشور، بهویژه منطقه ویژه اقتصادی انرژی عسلویه است. این نیروها در شرایط سخت آبوهوایی و گرمای طاقتفرسای فصل تابستان، بدون وقفهای در چرخه تولید، عملیات پیچیده مهندسی و بازسازی تجهیزات را دنبال میکنند. این پایداری عملیاتی سبب شده است که با وجود گستردگی خسارات وارده، تاکنون هیچگونه افت فشار یا محدودیتی در تامین گاز بخشهای مختلف مصرف رخ ندهد.
۲. وضعیت تامین انرژی صنایع عمده و بخش تولید
بر خلاف روال سالهای گذشته که در فصل گرم سال نیز برخی محدودیتهای مقطعی برای صنایع سنگین اعمال میشد، امسال با مدیریت یکپارچه شبکه توزیع، میزان گاز تحویلی به کسبوکارهای کوچک و برخی صنایع با افزایش بیش از یک میلیارد مترمکعبی همراه بوده است.
در همین راستا، بخش صنایع عمده کشور که پیشرانهای اصلی اقتصاد محسوب میشوند، تحت مدیریت ویژه قرار گرفتند:
- صنایع فولاد و متالورژی: با وجود آسیبهای وارده به برخی مجتمعهای تولیدی، روند تامین سوخت گاز آنها بدون قطعی برقرار بوده است.
- صنایع پتروشیمی: خوراک و سوخت مورد نیاز واحدهای پتروشیمی بر اساس برنامهریزی قبلی تامین شده و پایداری خطوط تولید حفظ گشته است.
۳. اجرای احکام بهینهسازی انرژی بر اساس قانون برنامه هفتم پیشرفت
یکی از محورهای بنیادی در تغییر ریل مدیریت انرژی کشور، حرکت از «توسعه صرف عرضه» به سمت «مدیریت و اصلاح الگوی مصرف» است. این استراتژی در چارچوب احکام تکلیفی قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور شکل گرفته و برنامههای کلانی برای آن تدوین شده است.
الف) اصلاح تجهیزات گرمایشی خانگی (پروژه تعویض بخاریها)
در حال حاضر نزدیک به ۲۱ میلیون دستگاه بخاری با راندمان پایین در بخش خانگی کشور در حال بهرهبرداری است که سهم عمدهای در هدررفت سرمایهگذاریهای گازی دارند.
- میزان صرفهجویی: برآوردهای مهندسی نشان میدهد که تعویض هر دستگاه بخاری کمبازده با مدلهای استاندارد و جدید، سالانه ۴۶۶ مترمکعب صرفهجویی در مصرف گاز طبیعی ایجاد میکند.
- عملکرد اجرایی: تاکنون ۱۷۰ هزار دستگاه از این بخاریها در فازهای نخست طرح نوسازی، تعویض شدهاند که گامی مهم در جهت کاهش تراز منفی گاز در فصل سرما به شمار میرود.
ب) طرح بهینهسازی موتورخانههای اداری و آموزشی
موتورخانهها از دیگر نقاط کلیدی در اتلاف انرژی ساختمانها به شمار میروند. در این حوزه، اقدامات گسترده زیر انجام شده است:
- حجم کل پروژه: تاکنون ۱۲۹ هزار موتورخانه در سطح کشور بهینهسازی، هوشمندسازی و عایقکاری شدهاند.
- سهم بخش عمومی: ۶۴ درصد از کل موتورخانههای بهینهسازیشده متعلق به مراکز آموزشی، مدارس و ساختمانهای اداری دولتی بوده است که نشاندهنده پیشگامی بدنه دولت در اجرای طرحهای مدیریت مصرف است.
۴. نقشآفرینی شرکتهای «کارور انرژی» و هوشمندسازی خدمات
یکی از نوآوریهای ساختاری در فرآیند اجرای قانون برنامه هفتم، معرفی و بهکارگیری شرکتهای کارور انرژی به عنوان بازوی اجرایی، تخصصی و رابط میان شبکه تامین و ذینفعان نهایی است.
- امضای ۱۰۳ قرارداد تخصصی: تاکنون ۱۰۳ فقره قرارداد عملیاتی با شرکتهای کارور به امضا رسیده است تا فرایند اصلاح تکنولوژیک و هوشمندسازی مصرف به بخش خصوصی متخصص واگذار شود.
- رسیدگی به اعتراضات و پایش مصارف: در صورت بروز مشکل یا ثبت مصارف غیرعادی، مشترکان میتوانند از طریق میزهای خدمت و سامانههای الکترونیکی ثبت درخواست کنند. پس از ارزیابی اولیه و تایید عملکرد تجهیزات اندازهگیری و کنتورها، پرونده مشترک به شرکتهای کارور ارجاع داده میشود تا کارشناسان جهت بازرسی میدانی و ارائه راهکارهای اصلاحی (نظیر بازنگری در عملکرد چیلرهای جذبی و سیستمهای گرمایشی سنتی) به محل اعزام شوند.
۵. برخورد با مصارف لوکس، سرقت گاز و مقابله با شدت انرژی
شدت مصرف انرژی در کشور به مرحله نگرانکنندهای رسیده است که حل آن مستلزم تصمیمگیریهای شجاعانه در ابعاد زیرساختی و رفتاری (فرهنگی) است.
برخورد با رفتارهای نامتعارف و قبوض نجومی
بررسی دادههای مانیتورینگ قبضهای گاز در زمستان گذشته نشان داد که برخی رفتارهای مصرفی در بخشهای اعیاننشین و لوکس، فشار غیرمنصفانهای به شبکه وارد میکند.
- ثبت قبوض سنگین و غیرعادی (تا سقف یک میلیارد تومان برای برخی پلاکهای ثبتی در شمال تهران) به دلیل مصارف غیرضروری مانند گرمایش استخرهای روباز و سرپوشیده در فصول سرد سال رخ داده است.
- با اعمال سیاستهای قیمتی بازدارنده و مشوقهای اصلاحی، بخش زیادی از این دست مشترکان ترغیب به اصلاح زیرساختها و تعویض چیلرهای جذبی و پرمصرف خود شدهاند.
پایش شبکه و مقابله با سرقتهای سازمانیافته
به منظور صیانت از منابع ملی و جلوگیری از افت فشار در خطوط توزیع، پایش انشعابات غیرمجاز با شدت در حال پیگیری است:
- کشف ۲۳,۲۲۴ مورد تخلف و سرقت گاز: از ابتدای سال جاری تاکنون، با تلاش بازرسان شبکه بیش از ۲۳ هزار انشعاب غیرمجاز و سرقت سوخت شناسایی شده است.
- کانونهای تخلف: اغلب این سرقتها در مناطق حاشیهنشین و ساختوسازهای غیرقانونی خارج از محدوده شهری و روستایی رخ داده است.
- مشارکت مردمی: سامانه تلفنی ۱۹۴ به عنوان پل ارتباطی سریع برای دریافت گزارشهای مردمی در زمینه هدررفت، سرقت یا حوادث گازی به صورت ۲۴ ساعته فعال است.
نتیجهگیری و چشمانداز
مجموعه اقدامات انجامشده شامل بازسازی سریع آسیبهای جنگی تاسیسات، توسعه طرحهای کارور انرژی، تعویض بخاریهای کمبازده، بهینهسازی موتورخانهها و مقابله بدون اغماض با تخلفات، بستری مطمئن برای تامین پایداری انرژی در فصل سرما فراهم کرده است. استمرار این مسیر نیازمند هماهنگی فرادستگاهی میان وزارتحانههای نفت، نیرو، صمت، جهاد کشاورزی و کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی است تا زمستان پیشرو با کمترین چالش انرژی سپری شود.
- نویسنده : نازنین مهدوی کیا
