پدیده «زیرمیزی» در نظام سلامت ایران دیگر یک تخلف پنهان نیست؛ از مطالبه پول نقد و سکه تا دریافت دلار و طلا در مطبها و اتاقهای عمل، هزینههایی خارج از صورتحساب رسمی به بیماران تحمیل میشود؛ هزینههایی که نه بیمه آن را میشناسد و نه رسیدی برای آن صادر میشود، اما حق همگانی درمان و […]
پدیده «زیرمیزی» در نظام سلامت ایران دیگر یک تخلف پنهان نیست؛ از مطالبه پول نقد و سکه تا دریافت دلار و طلا در مطبها و اتاقهای عمل، هزینههایی خارج از صورتحساب رسمی به بیماران تحمیل میشود؛ هزینههایی که نه بیمه آن را میشناسد و نه رسیدی برای آن صادر میشود، اما حق همگانی درمان و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت را زیر سؤال برده است.
زیرمیزی؛ تخلفی که عادی شده
سالهاست که زیرمیزی از مرحله انکار عبور کرده و کمتر مسئولی اصل وجود آن را رد میکند. در عین حال، برخورد شفاف و بازدارندهای با این تخلف دیده نمیشود. پایین بودن تعرفههای پزشکی و ضعف بیمهها همواره بهعنوان علت اصلی مطرح میشود، اما این استدلال نمیتواند نقض حقوق بیماران را توجیه کند.
تعرفه؛ سپر دفاعی پزشکان
دکتر رییسزاده، رییس کل سازمان نظام پزشکی، بارها نسبت به غیرواقعی بودن تعرفهها هشدار داده و آن را عامل کاهش کیفیت خدمات و افزایش دریافتهای غیرمتعارف دانسته است. او تأکید کرده سهم دستمزد پزشک در صورتحسابهای بیمارستانی به کمتر از ۱۵ درصد رسیده و ویزیتی که باید حدود یک میلیون تومان باشد، تنها ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان محاسبه میشود.
بیمار؛ قربانی بیصدای ناترازیها
بیماران در اضطراریترین لحظه زندگی با مطالبه هزینههای غیررسمی مواجه میشوند؛ هزینههایی که هیچ شفافیتی ندارند و چارهای جز پرداخت آن باقی نمیماند. منشور حقوق بیمار نیز صراحتاً بر شفافیت هزینهها تأکید دارد، اما زیرمیزی اعتماد عمومی به نظام سلامت را خدشهدار کرده است.
ضعف نظارت یا تعرفههای غیرواقعی؟
اگرچه مسئولان صنفی میگویند تعداد پزشکان متخلف اندک است، اما تجربه بیماران حکایت دیگری دارد. نبود برخورد علنی و بازدارنده با این تخلفات، باعث شده زیرمیزی از یک «تخلف قابل پیگرد» به یک «واقعیت قابل توضیح» تبدیل شود.
راهکارها و ضرورت اصلاح
کارشناسان بر واقعیسازی تعرفهها، تقویت بیمهها و حمایت از نیروی انسانی پزشکی تأکید دارند. اما این اصلاحات تنها زمانی مشروعیت پیدا میکند که همزمان، برخورد قاطع و شفاف با زیرمیزی صورت گیرد. حق دسترسی عادلانه به درمان، نه با سکه و دلار، بلکه با سیاستگذاری درست و نظارت مؤثر محقق خواهد شد.
