به گزارش خبر نما بازار نفت در بازه زمانی اخیر تحت تأثیر تقابل دو جریان کاملاً متضاد قرار گرفته است که این امر منجر به افزایش نوسانات و عدم قطعیت در پیشبینی قیمتها شده است. از یک سو، تشدید تنشهای نظامی در منطقه غرب آسیا، بهویژه درگیریهای میان ایران و آمریکا و تهدیدهای احتمالی علیه […]
به گزارش خبر نما بازار نفت در بازه زمانی اخیر تحت تأثیر تقابل دو جریان کاملاً متضاد قرار گرفته است که این امر منجر به افزایش نوسانات و عدم قطعیت در پیشبینی قیمتها شده است. از یک سو، تشدید تنشهای نظامی در منطقه غرب آسیا، بهویژه درگیریهای میان ایران و آمریکا و تهدیدهای احتمالی علیه تردد نفتکشها در تنگه هرمز، «ریسک ژئوپلیتیک» را به بالاترین سطح خود رسانده است. از سوی دیگر، عوامل بنیادی و اقتصادی نظیر کاهش چشمگیر تقاضای پالایشگاهی در چین و افزایش سهمیه تولید برخی اعضای اوپکپلاس، مانند یک بازدارنده عمل کرده و مانع از تثبیت روند صعودی قیمتها شدهاند.
تغییر ساختار بازار از «بکواردیشن» به «کنتانگو»
یکی از مهمترین نشانههای تغییر وضعیت بازار، گذار از ساختار «بکواردیشن» (زمانی که قیمت نفت در آینده گرانتر است) به وضعیت «کنتانگو» (زمانی که قیمت نفت در آینده ارزانتر است) میباشد. این تغییر ساختاری ناشی از مجموعهای از عوامل است:
- کاهش نرخ خرید پالایشگاههای چینی و تمایل مصرفکنندگان آسیایی به استفاده از ذخایر موجود به جای خرید نفت جدید.
- افزایش سهم نفتهای ارزانقیمت و غیراوپکی در بازار جهانی.
- آغاز فصل تعمیرات پالایشگاهی در اروپا و آسیا که منجر به کاهش موقت تقاضا شده است.
این گذار نشاندهنده آن است که در کوتاهمدت، بازار با «مازاد عرضه» روبرو است و انگیزه خریداران از خرید فوری نفت، به سمت ذخیرهسازی برای آینده تغییر یافته است.
ابعاد ژئوپلیتیک؛ از تنگه هرمز تا زیرساختهای روسیه
از منظر سیاسی، لغو مجوزهای صادراتی توسط وزارت خزانهداری آمریکا و تبادلات نظامی میان ایران و آمریکا، فضای پرمخاطرهای را ایجاد کرده است. در حالی که دیپلماسیها برای جلوگیری از گسترش درگیریها در جریان است، حملات اوکراین به زیرساختهای حیاتی انرژی در روسیه، نگرانیها را در مورد امنیت عرضه در اروپا و جهان دوچندان کرده است. علاوه بر این، اگرچه صادرات کشورهای حوزه خلیج فارس پس از دورهای از تنشها احیا شده، اما کاهش تعداد نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز و جهش هزینههای بیمه کشتیها، همچنان نشاندهنده وجود ریسکهای ساختاری در مسیرهای ترانزیتی نفت است.
چشمانداز اقتصادی؛ اثر سایه چین و سیاستهای فدرال رزرو
برآوردها نشان میدهد که رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ با چالشهای جدی روبرو خواهد بود. صندوق بینالمللی پول (IMF) ضمن پیشبینی رشد ۳ درصدی، جنگ در غرب آسیا را عامل اصلی تضعیف این رشد دانسته است. در حوزه تقاضای نفت، عوامل زیر فشار اصلی هستند:
- بحران اقتصادی چین: تداوم بحران در بخش مسکن و کاهش سرمایهگذاری خارجی در این کشور، بزرگترین مانع برای رشد تقاضای جهانی است.
- سیاستهای پولی آمریکا: احتمال تداوم سیاستهای انقباضی فدرال رزرو و نرخ بهره بالا، اثر منفی بر رشد اقتصادی و در نتیجه تقاضای انرژی دارد.
- تکنولوژی در مقابل جنگ: اگرچه توسعه سریع هوش مصنوعی در برخی اقتصادهای آسیایی میتواند محرک رشد باشد، اما این اثر در برابر هزینههای سنگین انرژی ناشی از جنگها، کمرنگ میماند.
تحولات عرضه و رقابت استراتژیک در اوپکپلاس
در بخش عرضه، تصمیم هفت عضو اوپکپلاس برای افزایش روزانه ۱۸۸ هزار بشکهای تولید در ماه اوت ۲۰۲۶، نشان از تلاش برای بازگشت به سطح تولیدات قبلی دارد. با این حال، آژانس بینالمللی انرژی هشدار میدهد که هرگونه اختلال در زنجیره تأمین ناشی از تنشهای منطقهای میتواند این محاسبات را با شکست مواجه کند.
در لایه دیگری از رقابتها، جنگ قیمتی میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی به وضوح مشاهده میشود. امارات با ارائه تخفیفهای بیسابقه، سهم بیشتری از بازار آسیا را هدف قرار داده است و عربستان نیز در واکنش به این اقدام، قیمت رسمی فروش خود را به پایینترین سطح چند سال اخیر رسانده است. این رقابت قیمتی در شرایطی رخ میدهد که بازار توان جذب این حجم از عرضه جدید را ندارد و فشار بر نفتهای تحریمی (مانند نفت ایران و روسیه) را افزایش میدهد.
ذخایر استراتژیک و چشمانداز آتی
نکته قابل توجه دیگر، رسیدن ذخایر راهبردی آمریکا به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ است که میتواند در صورت بروز بحران ناگهانی، بازار را به سمت شوک قیمتی سوق دهد. در مقابل، کشورهایی مانند هند در حال اجرای برنامههای گسترده برای توسعه ذخایر داخلی و خارجی خود هستند.
نتیجهگیری: انتظار میرود در ماههای آینده، تمرکز بازار از «ترس از کمبود عرضه» به «نگرانی از مازاد عرضه» تغییر یابد. با این حال، پایان فصل تعمیرات پالایشگاهی و احتمال افزایش واردات چین در ماه ژوئیه میتواند بخشی از این مازاد را جذب کرده و نوسانات را مدیریت کند.
- نویسنده : نازنین مهدوی کیا
