به گزارش خبرنما، صنعت پلیمر در سالهای اخیر با رشد پرشتاب تقاضا و تنوع کاربردها، از خودروسازی و تجهیزات پزشکی گرفته تا بستهبندی و انرژیهای نو، سهم قابل توجهی در اقتصاد جهانی یافته است. بر اساس آمار، بیشترین مصرف پلیمر در جهان مربوط به صنعت بستهبندی با سهم ۳۶ درصدی است و پس از آن ساختمان و نساجی هرکدام ۱۵ درصد از مصرف جهانی را به خود اختصاص دادهاند.
کشورهایی مانند چین، آمریکا و کره جنوبی در تولید پلیمرهای پایه نظیر پلیپروپیلن و مهندسی پلاستیک پیشتاز هستند. ارزش پلیمرهای تولیدی در کشورهای صنعتی حدود ۲ هزار دلار به ازای هر تن برآورد شده و تولید جهانی پلیمر در سال ۲۰۲۲ بیش از ۴۰۰ میلیون تن بوده است؛ پیشبینیها نشان میدهد این رقم تا سال ۲۰۵۰ به یک میلیارد تن خواهد رسید.
در این میان، آسیا بهویژه کشورهای چین، هند و جنوب شرق آسیا، کانون اصلی رشد مصرف پلیمر بهشمار میروند. رشد طبقه متوسط، توسعه صنایع غذایی و بستهبندی و گسترش زیرساختهای صنعتی، تقاضا برای پلیمرهایی مانند پلیاتیلن، پلیپروپیلن و PVC را افزایش داده است. کشورهای حوزه خلیج فارس نیز با سرمایهگذاری در مجتمعهای پتروشیمی، سهم قابل توجهی در صادرات مواد پلیمری به بازارهای آسیایی دارند.
ایران با برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز، از دهه ۱۳۳۰ وارد صنعت پتروشیمی شد و نخستین تولید پلیمر با بهرهبرداری از پتروشیمی آبادان در سال ۱۳۴۸ آغاز شد. امروز، ایران با تولید انواع پلیاتیلن سبک و سنگین، پلیپروپیلن و PVC، ظرفیت تولید پلیمری خود را به ۹ میلیون تن رسانده و پیشبینی میشود تا پایان برنامه هفتم توسعه این رقم به ۱۶ میلیون تن در سال افزایش یابد.
ارزش افزوده بالای پلیمرها نسبت به مواد شیمیایی پایه، ایران را به سمت توسعه صنایع پاییندستی و تولید پلیمری سوق داده است. برای نمونه، ارزش متانول حدود ۳۰۰ دلار در هر تن است، در حالی که پلیمرهای تولیدی ایران حدود ۱۰۰۰ دلار ارزش دارند. این تحول موجب اشتغالزایی، کاهش وابستگی به واردات و تقویت جایگاه ایران در تجارت جهانی شده است.
بر اساس اطلاعات شرکت ملی صنایع پتروشیمی، تعداد مجتمعهای پلیمری ایران از ۳ مجتمع در سال ۲۰۰۲ به ۳۱ مجتمع در سال ۲۰۲۴ رسیده و ۲۶ طرح جدید نیز در حال اجراست. ظرفیت اسمی تولید پلیمر در عسلویه ۲.۸۵ میلیون تن، در ماهشهر ۳.۸۸ میلیون تن و در سایر مناطق کشور ۲.۶۴ میلیون تن اعلام شده است. پلیاتیلن سنگین، پلیاتیلن سبک و پلیپروپیلن بیشترین سهم تولید و صادرات را دارند.
دسترسی به خوراک، نزدیکی به بازارهای منطقهای و ظرفیتهای صادراتی، ایران را در موقعیتی ممتاز برای توسعه صنعت پلیمر قرار داده است. جذب سرمایهگذاری، توسعه فناوری و تکمیل زنجیره ارزش میتواند سهم ایران را در بازارهای جهانی افزایش دهد و این کشور را به یکی از بازیگران کلیدی صنعت پلیمر جهان تبدیل کند.
