خبرنما

۲۱:۱۲:۴۳ - دوشنبه ۶ دی ۱۳۹۵
print داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
کد خبر : 36410

یمن؛ تلاش برای صلح با وجود چالش‌ها

خبرنما/ نجمه نظری: تجاوز نظامی عربستان به یمن پس از آن صورت گرفت که شورای انقلاب یمن به رهبری انصار الله با طرح تقسیم یمن به شش ایالت در قالب سیستم ...

خبرنما/ نجمه نظری:

تجاوز نظامی عربستان به یمن پس از آن صورت گرفت که شورای انقلاب یمن به رهبری انصار الله با طرح تقسیم یمن به شش ایالت در قالب سیستم فدرال مخالفت کرد. مرزبندی ها در قالب این نظام به گونه ای طراحی شده بود که امکان دسترسی حوثی ها را به دریا و حوزه های نفتی این کشور از بین می برد و آنها را از این منابع محروم می کرد.
آنچه مسلم است، جنگ آخرین گزینه دولتمردان و تصمیم گیران در هر نظام سیاسی است، و راه حل سیاسی ودیپلماتیک در اولویت است؛ اما باوجود تلاش های بین‌المللی برای توقف تجاوز به یمن، عربستان بر ادامه آن اصرار داشت و به همین منظور با اعمال فشار، سازمان ملل متحد را وادار به تغییر «جمال بن عمر»نماینده خود در امور حل بحران یمن کرد و درعین حال نشست هایی که با میانجیگری «اسماعیل ولد شیخ »  نماینده جدید این سازمان برگزار شد به شکست کشاند.
در نهایت هزینه های سنگین جنگ در یمن و فشار افکارعمومی و نهادهای بین المللی عربستان و متحدانش را مجبور کرد که بر سر میز مذاکرات برای حل بحران یمن بنشینند.
مذاکرات کویت؛ به هم امتیاز بدهید
در آخرین این تلاشها طرفهای درگیر در بحران یمن بنا به درخواست سازمان ملل متحد در روز ۱۱ آوریل (۲۳ فروردین) اقدام به برقراری آتش‌بس کرده و در روز ۲۱ همان ماه (۲ اردیبهشت) برای مذاکرات صلح وارد کویت شدند .
هر چند این مذاکرات با سنگ اندازی های مداوم ریاض هنوز به نتیجه نرسیده است، اما اسماعیل ولد شیخ فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن با اشاره به مذاکرات جاری در کویت و فضای حاکم بر آن گفت که رایزنی‌ها بین طرف‌های یمنی در کویت سازنده و مثبت است و با ستودن روحیه مسئولیت ملی شرکت‌کنندگان در نشست آنها را به افزایش تلاش‌ها برای توافق سیاسی فراگیر تشویق نمود.
ولد الشیخ از طرفین مذاکرات یمن در کویت خواست که به یکدیگر امتیاز بدهند تا راهکار فراگیر و کامل به دست بیاید.
به گفته منابع کویتی، رایزنی‌های صلح یمن در کویت به تحقق یک توافق تاریخی پس از پیشرفت زیاد درباره چارچوب کلی پیشنهاد شده از سوی سازمان ملل نزدیک می‌شود که ساختار و چارچوب کار برای محورهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی در مرحله آینده را توضیح می‌دهد.
محمد عبد السلام سخنگوی جنبش انصارالله یمن نیز تاکید کرد که نقض آتش بس در یمن تاثیرات منفی بر مسیر مذاکرات در کویت خواهد داشت.
سخنگوی انصارالله تاکید کرد دولتی که تمامی اقشار ملت یمن در آن مشارکت داشته باشد می‌تواند با خطر القاعده مقابله کند و تشکیل دولت انتقالی با مشارکت همه گروه‌ها مدخلی برای مناقشه در مورد سایر مسائل یمن خواهد بود.
در همین راستا یوسف بن علوی وزیرامورخارجه عمان با ابراز خشنودی از گفت و گوهای صلح یمن در کویت تاکید کرد که پایان جنگ در یمن آغاز شده است.
مذاکرات کویت در سایه اختلافات عمیق
سعودی ها گرچه از آتش‌بس صحبت می‌کنند، اما تاکید دارند که حل بحران سیاسی یمن از طریق روی کار آمدن« عبد ربه منصور هادی » در مرحله انتقالی ممکن است. آنها مدعی هستند که در این دوره باید تمامی گروه‌های سیاسی از جمله انصار الله سلاح‌های خود را کنار بگذارند و روند تدوین قانون اساسی و همه پرسی برای تصویب آن به همراه انتخابات ریاست جمهوری در دوره ای مشخص دنبال شود.
سعودی ها تاکید دارند که هیات انصارالله ومتحدانش باید موافقت خود را با آنچه که حملات ائتلاف متجاوز به یمن بر ضد گروه های تروریستی القاعده در حضرموت و ابین نام گذاشته، اعلام کنند. این به معنای تایید تجاوز خارجی از سوی گروه هایی است که بیش از ۱۴ ماه در زیر شدیدترین موشک باران ها و جنایت های سعودی قرار داشته اند.
هیات ریاض (منصور هادی و همقطارانش) بر لزوم اعتماد سازی در آتش بس از جمله گشودن مسیرهای امن برای ورود به همه مناطق تحت محاصره و آزادی زندانیان تاکید دارد؛ در حالی که نمایندگان انصارالله خواهان توقف فوری حملات هوایی ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی به مناطق مختلف یمن هستند.
این گفت‌وگوها بر پنج محور تحویل سلاح‌های سنگین و متوسط، عقب‌نشینی از شهرها، تعیین خطوط اساسی برای تشکیل دولت توافقی، تبادل اسرا و مشخص کردن یک راهکار برای ادامه گفت‌وگوها تمرکز دارد.
هیات ریاض خواستار آن است که پنج محور مذکور با همان ترتیب یاد شده اجرایی شود اما هیات انصارالله ومتحدانش می‌خواهند ابتدا دولت توافقی ایجاد شود و پس از آن دیگر شروط بررسی شود؛ زیرا معتقدند تا وقتی سهمشان در دولت آینده مشخص نشده نمی‌توانند از شهرها عقب‌نشینی کنند یا سلاح‌هایشان را تحویل دهند.
مقایسه دیدگاه‌ها و خواسته‌های هیات ملی یمن و هیئت ریاض
تاکید جنبش انصارالله و متحدانش بر مقدم بودن حل سیاسی بر مسائل دیگر در مذاکرات کویت با مخالفت هیئت ریاض روبرو شده است که بر همان مواضع و خواسته‌های سعودی‌ها پافشاری می‌کند.
دیدگاه انصارالله درباره حل مسالمت‌آمیز بحران این است که اولین گام، ‌حل سیاسی باشد و آنگاه فاز اجرای قطعنامه ۲۲۱۶ دنبال شود که هیات صنعا با آن مخالف است و آن را بازگشت به عقب و پیش از توافقات ژنو ۲ قلمداد می‌کند.
*****دیدگاه‌های هیات ملی یمن (انصارالله و متحدانش)
-ازسرگیری گفت‌وگوهای سیاسی
-تشکیل قوه مجریه توافقی
-تشکیل کمیته امنیتی توافقی که ماموریت اصلی‌اش نظارت بر : عقب‌نشینی تمام طرف‌ها با تضمین مبارزه با القاعده و داعش، تحویل سلاح‌های سنگین، ماموریت‌های دیگر با توافق انجام می‌شود.
– تمام طرف‌ها نهادهای دولتی را تحویل دهند؛ پیگیری بازسازی ویرانه‌های جنگ، حفظ حاکمیت ملی و مسائل دیگر
– بعد انسانی : پایان کامل محاصره در تمام اشکالش، آزادی تمام اسیران، بازداشت شدگان و مفقودشدگان
مطالبات هیات انصار الله ومتحدانش که از دید برخی هیات های اروپایی عاقلانه و منطقی ارزیابی شده، به مذاق سعودی ها خوش نیامده است، چرا که آنها همچنان بر حق حداکثری خود برای تسلط بر دولت آینده یمن حساب باز کرده‌اند.
*****دیدگاه‌های هیات ریاض (منصور هادی و همقطارانش):
-آغاز تدابیر اعتمادسازی که شامل لغو محاصره، آزادی بازداشت‌شدگان، معترضان، ربوده‌شدگان و زندانیان سیاسی، گشوده شدن گذرگاه‌های امن و مستمر برای تمام شهرها و توقف فوری تمام اقدامات جنگی
-اولویت‌های نظامی و امنیتی که شامل عقب‌نشینی از استان‌ها ، تحویل سلاح‌های سنگین و متوسط به کمیته نظامی که منصور هادی تشکیل می‌دهدو اقدامات امنیتی دیگر از طریق کمیته امنیتی و نظامی که عبدربه منصور هادی تشکیل دهد.
– بازپس‌گیری دولت و عقب‌نشینی نیروهای انصارالله و متحدانش از تمام نهادهای دولتی و لغو تمام تصمیمات گرفته شده از سوی انقلابیون
-ازسرگیری روند سیاسی که از طریق بررسی پیش نویس قانون اساسی و تصویب و همه پرسی درباره آن انجام می‌شود، تدوین و تصویب قانون ایالت‌ها، قانون دادگاه قانون اساسی، قانون انتخابات و سازماندهی برای برگزاری انتخابات بر اساس قانون جدید
-تدابیر امنیتی مربوط به عملیات عقب‌نشینی، به طوری که رئیس جمهور(منظور عبدربه منصور هادی فراری) تصمیمی مبنی بر تشکیل کمیته‌ امنیتی با حضور وزیران دفاع، کشور و دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی با هدف نظارت بر اجرای عقب نشینی و تحویل سلاح اتخاذ کند.
هیات ریاض همچنین از جنبش مردمی انصارالله خواسته است تمام تصمیماتی را که کمیته انقلاب گرفته، لغو کند و مانع فعالیت دولت وابسته به عربستان که آن را دولت مشروع به زعم خود می‌خواند، نشود.

آنچه سعودی ها را به پذیرش مذاکره واداشت
مهمترین دلایلی که عربستان را واداشته تا در این برهه به مذاکره تن دهد، عبارتند از:
– درک سعودی ها از اینکه توقف جنگ به امری لازم و ضروری مبدل شده است، چون تهدیدات امنیتی، مالی، اقتصادی، منطقه ای و بین المللی جبهه داخلی عربستان را با خطر جدی مواجه کرده است.
– تمایل طرف یمنی به توقف تجاوز نظامی با توجه به شرایط بسیار بد انسانی که مردم یمن با آن مواجه هستند. اما این به معنای ضعف و ناتوانی یمنی در عرصه میدانی و نظامی و ایستادگی و مبارزه با متجاوزان نیست، بلکه این جبهه همواره آماده مقابله با هر نوع تجاوز و برای سال های متمادی است.
– استان های جیزان، نجران و عسیر عربستان به یکی از مهمترین جبهه های درگیری و عملیاتی بین نیروهای یمنی و نظامیان سعودی مبدل شده و ادامه جنگ در یمن به معنای افزایش احتمال گسترش دامنه درگیری های نظامی در جنوب عربستان است که تهدیدی جدی برای ریاض است.
– درک این واقعیت که در صورت عدم مقابله با قدرت گیری سریع و سری داعش در یمن و سیطره این گروه بر جنوب این کشور، عربستان در تیررس حملات مستقیم این گروه و به مهمترین هدف آن مبدل خواهد شد.
– درک این حقیقت که هیچ سلاح و هیچ ائتلاف منطقه ای و بین المللی نمی تواند، مردم یمن را به زانو درآورد و پس از گذشت بیش از یک سال حاصل این تجاوز برای سعودی ها کشته شدن حدود ۳ هزار نظامی و درجه دار بوده است.
– به خطر افتادن جدی وجه بین المللی سعودی ها به ویژه پس از اقدام پارلمان اتحادیه در تصویب قطعنامه منع فروش تجهیزات نظامی به عربستان و متهم شدن این کشور به ارتکاب جنایات جنگی و ضد بشری در محافل جهانی.
– ورود جنگ یمن به مرحله فرسایشی که روی گردانی داخلی و فروپاشی ائتلاف ها و هم پیمانی های منطقه ای و کاهش یا قطع حمایت های متحدان جهانی عربستان را به دنبال دارد.
– ناتوانی در تامین بودجه کمرشکن جنگ.
– تاکید تهران مبنی بر اینکه در صورتی که شرایط ایجاب کند، جمهوری اسلامی ایران همانند حمایتی که تاکنون از دمشق به عمل آورده، از جنبش انصار الله نیز حمایت خواهد کرد و این هشداری جدی به سعودی ها بود که به آنها گوشزد می کرد، ادامه جنگ در یمن احتمال مبدل شدن این کشور به سوریه ای دیگر را افزایش می دهد.
مانع تراشی آمریکایی ها در روند آتش بس
در طرف دیگر این معادله، آمریکایی‌ها قرار دارند که اهداف جنگ یمن را شکست خورده می‌بینند. از سوی دیگر جنگ مذکور فشارهای اقتصادی گسترده‌ای بر دولت عربستان وارد کرده است . علاوه بر این که گروه‌های تروریستی القاعده و داعش در حال قدرت گرفتن در یمن هستند، این در حالی است که القاعده یمن رویکردهای ضد آمریکایی گسترده‌ای داشته و عملیات‌های متعددی را در حمله به مراکز آمریکایی انجام داده است.
بر اساس تحولات میدانی عرصه مبارزات نیز، در دو ماه اخیر عملیات‌های انجام شده از سوی نیروهای انصار الله و ارتش یمن در ابعاد کمی و کیفی با پیشرفت قابل ملاحظه‌ای همراه بوده و قدرت و دقت آن افزایش پیدا کرده است. از همین رو آمریکایی‌ها موازنه موجود در عرصه مبارزات را به نفع خود و متحدان منطقه‌ای خود نمی‌بینند، لذا به نظر می‌رسد فشارهایی را بر دولت عربستان برای واگذاری حداقل امتیازات جهت تثبیت آتش بس در یمن و ورود به مرحله انتقالی در این کشور وارد می کنند. طبعا واشنگتن بر روند کارشکنی های خود در مرحله انتقالی و نقض تعهدات هیئت های وابسته به خود در این زمان حساب ویژه ای باز کرده است.

افق احتمالی پیش روی مذاکرات کویت
بنابر آنچه که گفته شد به نظر می‌رسد سعودی‌ها فضا و روند تحولات کنونی را برای تحقق مطالبات حداکثری خود مناسب نمی‌دانند. عربستان برای تحقق مطالبات خود هیچ برگ برنده‌ای در عرصه مبارزات میدانی ندارد، نیروهای متجاوز ائتلاف قادر به تسلط بر عدن و صنعا نیست و در سوی دیگر بخش قابل توجهی از اراضی یمن در جنوب این کشور، در اختیار گروه های تروریستی نظیر داعش و القاعده است.
از این‌رو به نظر می‌رسد سعودی ها با ترک میز مذاکرات کویت، روند درگیری‌ها در یمن را شدت خواهند بخشید تا شاید بتوانند در ماههای آینده برگه برنده ای را برای ورود به دور جدیدی از مذاکرات به دست آورند

 نتیجه گیری
اگر بخواهیم نگاهی واقع بینانه به تحولات یمن و راهکار عبور از وضعیت بحرانی این کشور داشته باشیم باید گفت در وهله نخست تنها راه حل عبور یمن از وضعیت بحرانی کنونی، پایان دادن به حملات عربستان به این کشور است تا از این راه گروه های سیاسی یمنی بتوانند بدون دخالت و فشار خارجی و بدون هرگونه پیش شرطی به گفت و گوی رو در رو با یکدیگر بپردازند و راهکار عبور از بحران را بیایند.
در این زمینه، تکیه بر ابزارهای فشاری همچون قطعنامه غیر مشروع ۲۲۱۶ شورای امنیت سازمان ملل متحد فقط تداوم بحران را به دنبال خواهد داشت . بهترین راهکار موجود می تواند تکیه بر مفاد گفت و گوهای ملی باشد که همه طرف های یمنی بر آن اتفاق نظر دارند.

خبرنما در تلگرام
تبليغات