خبرنما

۰:۲۹:۵۳ - سه شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵
print داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
کد خبر : 34226

بقلم محمد زرین؛

عزیز‌ترین قالی/ تجربه سفر به مشهد اردهال در روز قالیشویان

این آیین بی شک مهم ترین واقعه گردشگری مهرماه هر سال است.برای دیدن آن حتما باید یک روز قبل در محل حاضر بود،هم به لحاظ کمبود فضای اقامت و هم بلحاظ تسلط کافی بر زمان برنامه.

خبرنما؛ محمد زرین* :

پنج مهر روز جهانی جهانگردی بود که گذشت.
اگر  مهرماه هرسال  دو روز باشد که اتفاق مهم گردشگری در ایران رخ می دهد یکی بیست مهر روز حافظ،که حدود یک دهه سابقه دارد.ولی دومی که یک هزاره سابقه دارد را  جمعه گذشته به چشم دیدم “جمعه قالی”است،نامی که اهالی کاشان و توابع آن بر جمعه دوم مهرماه گذاشته اند.
از سالها پیش که این موضوع را میدانستم دوبار در طول سال به”مشهد اردهال”سفر کرده بودم،اما این اولین باری بود که در آیین قالیشویان حضور می یافتم.
از خروجی کاشان به سمت مشهد(مشهد اردهال،بخشی در ۴۵کیلومتری کاشان)با دیدن حجم ترافیک و تدابیر مختلف امنیتی و ترافیکی دریافتم که باید جمعیت زیادی گرد بیایند،و اینگونه هم بود.

قالی شویان چیست؟
طبق اسناد، مردم چهل حصاران(کاشان و حومه)که از اولین ایرانیان پیرو تشیع بوده اند از امام آن دوران شیعیان(امام باقر  ع)درخواست اعزام مبلغی امین می کنند تا در ضدیت با حاکمان مستبد خود از وی تبعیت کنند،امام هم فرزند خود را که علی(سلطان علی)بوده می فرستند،در طی چندسال دعوت و تبلیغ ایشان مورد خشم ازرق حاکم قم قرار می گیرد که نتیجه این خشم فرمان قتل علی است،در اجرای فرمان حاکم محلی که گویا بخاطر کفش طلا “زرین نعل”خوانده می شد در صدد قتل وی بر می آید و به جنگی چند روزه با علی و یارانش می پردازد.در پی شهادت علی بن باقر (ع) اهالی فین با بیل و چوب راهی منطقه می شوند ولی چون کار از کار گذشته بود جسد قطعه شده را در”قالی”می پیچند،در محل فعلی بدون غسل به خاک سپرده آنگاه قالی خون آلود رادرنهری در  اردهال غسل می دهند.
لذا این آیین نمادین بعنوان نوعی خون خواهی از آن شهید همه ساله بدون وقفه برگزار می گردد.
بنظر می رسد این آیین،که بعنوان قدیمی ترین آیین تشیع از سوی یونسکو ثبت جهانی گردیده،و همه ساله با شکوه تر هم برگزار می گردد کم کم از انحصار کاشان و اطراف خارج و در حال جذب گردشگر از سایر نقاط کشور است.

تاریخ شمسی،تنها در این آیین مذهبی!
شاید تنها آیینی از تشیع که همه سال در یک روز معین برگزار می شود همین است(جمعه دوم مهر هرسال)،و اگر نگرانی از واکنش ها نبود می شد آرزو کرد این نظم به سایر مناسک و آیین های مذهبی هم تسری یابد.
چرا که یکنواختی آب و هوا،طول روز و پوشش زمین در سال شمسی به عکس سال قمری به راحت تر شدن ارتباط با مسایل تاریخی کمک می کند.
به نزدیک مرقد امامزاده که رسیدم خیل جمعیت بسیار بیشتر از حدس من بود،جمعیت زیادی با خودرو شخصی،تورهای مسافرتی،اتوبوس واحد و حتی پیاده خود را به محل رسانده بودند.به نحوی که فضای صحرای اطراف هم برای پارک وسایل کفاف نمی داد.اما مدیریت قوی در انتظامات و خدمات رسانی دیده می شد.
پس از تجمع جمعیت چوب به دستان در صحن امامزاده،قالی مقدس  را که الان دیگر با برگ گل و …تزیین شده و با آیین خاصی لوله شده است از داخل به بیرون هدایت می شود.
این شاید مهم ترین بخش برنامه است.حمل قالی ابتدا توسط اهالی روستای خاوه(که گویا در رکاب امامزاده جنگیده اند)انجام می شود.و خاوه ای ها بعد از سخنرانی و روضه خوانی که در صحن صفا انجام می شود،قالی را بر دست حرکت داده به صحن می آورند.
باشکوه ترین قسمت مناسک جایی است که خاوه ای ها قالی را به فینی ها تحویل میدهند.فینی ها  در این زمان انحصار چوب به دست گرفتن را دارند،و هیچ غیرفینی حق چوب گرفتن را ندارد!!
آنها هم با شعار و فریاد حسین حسین قالی را از مسیری معین به سوی نهر آب اطراف امامزاده که بخاطر مجاورت نهر شاهزاده حسین نام دارد حمل می کنند،شستشو داده این بار از مسیری دیگر به میان اجتماع فینی ها می آورند و حسین حسین گویان قالی را به معتمدین و خادمین امامزاده تحویل می دهند،و ای پایان مراسم است.و برای دیدن مجدد آیین،دقیقا یک سال باید صبر کرد.
آیین قالیشویان یکی از بهترین آیین ها به لحاظ فراوانی نمادهاست که جا دارد مستندسازان و پژوهشگران توجه بیشتری به آن نمایند.
کاشان هم بی شک یک از مهم ترین قطب های تاریخ و فرهنگ این کشور است که تنها با تکیه بر جاذبه های گوناگون گردشگری قادر است بهترین رشد اقتصادی را داشته باشد.

پی نوشت ها:
این آیین بی شک مهم ترین واقعه گردشگری مهرماه هر سال است.برای دیدن آن حتما باید یک روز قبل در محل حاضر بود،هم به لحاظ کمبود فضای اقامت و هم بلحاظ تسلط کافی بر زمان برنامه.
-در جمعه اول مهر به استقبال مراسم قالیشویان می روند،به این نحو که به رسم قدیم “جار زدن”همه را مطلع می کنند تا برای مراسم آماده باشند،با وجود پیشرفت وسایل ارتباط جمعی،”جمعه جار”به قوت خود باقیست.
-برای یافتن مسیر خوب است بدانیم از مشهد اردهال تا دو مسیر اصلی تقریبا به یک میزان فاصله است،یعنی از مشهد اردهال تا اتوبان کاشان حدود چهل کیلومتر است،و از مشهد تا جاده اصلی دلیجان هم تقریبا همین اندازه،که پیشنهاد می شود رفت از اتوبان باشد و برگشت از دلیجان،تا امکان دیدن جاسب و آبادی هاو باغستان های زیبای آن هم فراهم شود.

-در ایام مراسم قالیشویان  انارهای شیرین منطقه هم رسیده اند،همان انارهایی که سهراب در موردشان گفت:

((من اناری را می کنم دانه
به دل می گویم

خوب این مردم    دانه های دلشان پیدا بود))
آری،مشهد اردهال مدفن سهراب سپهری هم هست،در صحن اصلی امامزاده،و اینکه سنگ مزار وی هم نسبت به سالها پیش تعویض شده است.
و آخر اینکه
کاشان شنیدنی نیست.کاشان دیدنیست،تنها باید رفت و دید.
محمد زرین،نهم مهر۹۵

+تصاویر تکمیلی:

قالیشویان قالیشویان قالیشویان

خبرنما در تلگرام
تبليغات